لطفا منتظر بمانید...

زمان تقریبی مطالعه مقاله :8 دقيقه

ترمز ضد قفل (ABS) چیست | هر آنچه باید درباره ABS بدانید

 

در این مقاله به معرفی کامل ترمز ضدقفل ABS و نحوه کارکرد و انواع آن پرداخته ایم.

از زمانی که انسان‌ وسایل نقلیه را اختراع کرد بلافاصله متوجه شد که هر حرکتی باید توقفی نیز داشته باشد در کالسکه‌ها، ارابه‌ها و گاری‌های که معمولا توسط حیوانات کشیده می‌شدند، توقف علاوه بر عملکرد خود حیوان، بعدها توسط کفشک‌هایی با فشار به دایره بیرونی چرخ صورت می‌گرفت. چندی بعد و با اختراع خودرو همین مکانیسم ساده در مورد اولین ماشین‌های ساخت دست بشر هم بکار گرفته می‌شد.

 

ترمز ABS

 

این مکانیزم ترمز نامیده شد و امروز با پیشرفت علم و تکنولوژی به شکل‌های مختلف و متنوعی ارائه می‌شود. این مقاله بصورت کامل به ترمز ضد قفل (ABS) پرداخته است.

بصورت خلاصه می‌توان ترمز ABS را برای شرایطی مناسب دانست که راننده به دلیل لغزندگی جاده و کم تجربگی کنترل خیلی کمی روی خودرو پیدا می‌کند.

زمانی را تصور کنید که دو راننده در یک مسیر یخ­زده در حال حرکت هستند که ناگهان با مانعی روبرو می‌شوند. عکس‌العمل راننده اول که از تجربه کمتری برخوردار است، کوبیدن بر پدال ترمز، سر خوردن اتومبیل، بالطبع از کنترل خارج شدن آن و در نهایت برخورد با مانع خواهد بود اما راننده دیگر با توجه به تجربه شخصی فشار وارده بر پدال ترمز را کنترل کرده و مانع از قفل شدن چرخ‌ها شده و هدایت فرمان را همچنان در دست می‌گیرد. هدف سامانه ترمز ضد قفل این است که فارغ از میزان فشار وارده بر پدال ترمز چرخ‌ها قفل نشوند.

 

ترمز ABS

 

در ویدیوی زیر عملکرد سیستم ترمز ABS به صورت کامل بررسی شده است. پیشنهاد می کنیم قبل از خواندن باقی متن آن را تماشا کنید:

 

 

همچنین بخوانید: 

هد آپ دیسپلی چیست؟

 

بررسی نحوه کار ترمز ضد قفل (ABS)

دانش پشت سیستم ترمز ضد قفل ساده است. چرخی که روی یک مسیر بلغزد بیشتر از چرخی که روی همان مسیر حرکت کند، غیرقابل کنترل است. اگر تابه‌حال در مسیرهای یخی رانندگی کرده باشید، با این قضیه و  درجا زدن به‌خوبی آشنا هستید. ترمزهای ABS با هدف جلوگیری از سر خوردن چرخ‌ها هنگام ترمزگیری طراحی شده اند. این سیستم دو مزیت اصلی دارد کنترل بهتر و توقف سریع‌تر خودرو هنگام ترمزگیری.

 

ترمز ABS

 

سیستم ترمز ضد قفل از چهار بخش اصلی تشکیل شده است:

  1. سنسور سرعت
  2. سوپاپ
  3. پمپ
  4. کنترلر

 

در ادامه به معرفی و توضیح هر کدام از این بخش ها می پردازیم.

 

ترمز ABS

 

همچنین بخوانید:  سیستم Eco چیست؟

 

سنسور سرعت

سنسورهای سرعت ترمز ABS که در دیفرانسیل قرار گرفت‌اند، وظیفه دارند که سرعت خودرو را تشخیص داده و اطلاعات ضروری را تبادل کنند. این اطلاعات زمان قفل شدن ناگهانی را به سامانه ضد قفل ABS اطلاع می‌دهد.

 

سوپاپ

هر لوله­ی ترمز دارای یک سوپاپ است بطور معمول عملکرد سوپاپ ترمز ABS بصورت زیر است:

  • سوپاپ باز در این حالت فشار بصورت مستقیم از طریق سیلندر اصلی به ترمز می رسد. (کار سیلندر اصلی تبدیل فشار غیرهیدرولیک به فشار هیدرولیک است.)
  • سوپاپ مانع ارتباط ترمز و سیلندر اصلی در این حالت سوپاپ از فشار بیش از حد به ترمز، که با فشار زیاد پدال گاز انجام می شود، جلوگیری می‌کند.
  • کاهش فشار در این حالت سوپاپ سعی می‌کند از فشار وارده به ترمزها بکاهد.

 

پمپ

پس از کاهش فشار به ترمزها توسط سوپاپ، پمپ وظیفه دارد فشار مورد نیاز را به ترمزها برگرداند.

 

کنترلر

کنترلر کامپیوتری است که وظیفه دارد با نظارت به سنسورهای سرعت و کنترل کردن پمپ‌ها تعادل را در سیستم ABS بر قرار کند.

 

همچنین بخوانید:  سیستم کی لس چیست؟

 

شرح کارکرد ترمز ضد قفل ABS

ترمزهای ABS دارای سیستم‌ها و الگوریتم‌های متنوعی هستند. این مدلهای بسته به برند و شرکت سازنده خودرو تغییرات و تیونینگ‌های خاص خود را دارند. در ادامه به مدل پایه این سامانه می‌پردازیم.

دقیقا قبل از قفل شدن یک چرخ‌، کاهش سرعت شدیدی در آن اتفاق می‌افتد. در این شرایط، زمان توقف چرخ بسیار سریعتر از توقف خودرو است. به عنوان مثال در شرایط جاده‌ای مناسب، حدود پنج ثانیه‌ طول می‌کشد تا یک خودرو با سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت به توقف کامل برسد درحالی‌که یک چرخ قفل‌شده در کمتر از یک ثانیه از حرکت دورانی باز می‌ایستد.

کنترلر سیستم ضد قفل به صورتی برنامه‌ریزی شده است که آگاهی دارد چنین کاهش سرعتی در زمان کم کاملا نامناسب است، بنابراین سعی می‌کند تا جایی که افزایش شتاب و دوران در آن چرخ به وجود بیاید، از فشار ترمز کم ‌کند. سپس بلافاصله فشار را زیاد می‌کند تا دوباره کاهش شتاب و دوران در آن چرخ اتفاق بیافتد. کنترلر این کارها را با سرعت زیادی انجام می‌دهد تا کاهش سرعت چرخ، روند ثابتی را طی کند. در نتیجه کاهش سرعت چرخ‌ها به موازات سرعت خودرو پیش می رود. زمانی که ترمز ABS فعال باشد، در پدال ترمز تکان‌هایی ضربان مانند حس می‌شود. دلیل این امر باز و بسته شدن سریع سوپاپ‌ها است. برخی سیستم‌ها تا ۱۵ بار در ثانیه می‌توانند سوپاپ‌ها را باز و بسته کنند.

 

انواع ترمزهای ضد قفل ABS

سامانه ترمز ضد قفل ABS بر اساس ترمزهای موجود بکار رفته در آن، به چند دسته تقسیم می‌شوند:

 

ترمز ABS

 

  • سیستم چهار کاناله

این مدل، برای هر چهار چرخ سنسور سرعت و سوپاپ مستقل در نظر گرفته است که بهترین طرح ترمز ضد قفل ABS است. کنترلر سرعت هر چرخ را به‌طور جداگانه بررسی می‌کند که حاصل آن، حداکثر قدرت ممکن در ترمزگیری است.

 

  • سیستم سه کاناله

در این نوع سیستم ABS، دو سنسور سرعت و سوپاپ برای چرخ های جلو در نظر گرفته شده در حالی که برای دو چرخ عقب فقط یک سنسور سرعت در اکسل عقب و یک سوپاپ قرار داده شده است. در این سیستم سرعت به دلیل وجود سنسور و سوپاپ جداگانه، حداکثر قدت ترمزگیری در محور جلو وجود خواهد داشت. این نوع سیستم در مقایسه با نوع چهار کاناله، قدرت ترمزگیری کمتری ارائه می‌دهد.

 

  • سیستم یک کاناله

در این مدل از سیستم ABS یک سوپاپ برای کنترل هر دو چرخ عقب در کنار یک سنسور سرعت در محور عقب قرار گرفته است. این سامانه برای ترمز چرخهای جلو سنسور و سوپاپی در نظر نگرفته است و همانند نحوه‌ی کارکرد محور عقب در طرح سه کاناله کار می‌کند که بنابراین احتمال قفل شدن یکی از چرخ‌های عقب وجود دارد. این نوع طرح بیشتر در وانت پیکاپ‌های مجهز به ترمز ABS محور عقب دیده می‌شود.

 

 

ترمزگیری صحیح با ترمز ضدقفل ABS

در شرایط بحرانی (مواجه شدن با موانع) فورا پدال کلاچ را گرفته و با تمام نیرو به طور مداوم روی پدال ترمز فشار دهید.در این زمان ABS شروع به کار کرده و شما قادر خواهید بود خودروی خود را در مسیر دلخواه هدایت کرده و از برخورد با موانع جلوگیری کنید.

 

ترمز ABS

 

به دو قاعده زیر هنگام ترمز گرفتن ABS توجه داشته باشید:

  • فورا کلاچ بگیرید و با تمام نیرو روی پدال ترمز به طور مداوم فشار دهید.
  • با وجود ترمزگیری کامل، خودرو را در مسیر دلخواه هدایت کنید.

 

ترمز ABS

 

لامپ هشدار دهنده ABS

از ویژگی‌های اصلی سیستم ABS این است که به صورت مداوم خود را کنترل می‌کند. روی صفحه نمایش دهنده‌ها مقابل راننده یک لامپ هشدار دهنده وجود دارد که روی آن کلمه ANTI-LOCK نوشته شده است. هر گاه اشکالی در عملکرد سیستم ABS ایجاد شود این لامپ روشن خواهد شد. معمولا هنگام روشن شدن خودرو این لامپ حدود چهار ثانیه روشن می شود که به این معنی است که سیستم ABS مشغول کنترل کردن خود است. در صورت خاموش شدن لامپ سیستم عملکرد صحیح خود را داشته و در غیر این صورت، روشن ماندن لامپ، چه قبل از حرکت و چه هنگام حرکت خودرو بیانگر وجود اشکالی در سیستم ABS است.

 

ترمز ABS

 

کابرد ترمز ضد قفل ABS

بدیهی است که ترمز ABS به‌طور کلی فرآیند توقف خودرو را راحت‌تر و بهتر می‌کند، از قفل شدن چرخ‌های جلوگیری می‌کند و در کمترین مسافت ممکن، خودرو را متوقف می‌کند. ولی آیا واقعا این سیستم ترمز، از تصادفات شدید جلوگیری می‌کند؟

کارشناسان مؤسسه‌ی بیمه و ایمنی بزرگراه‌های آمریکا IIHS، طی چندین پژوهش، نقش ترمز ABS در تصادفات شدید را بررسی کرده‌اند. بر اساس پژوهشی که در سال ۱۹۹۶ انجام شد، پژوهشگران مشاهده کردند که احتمال تصادف خودروهای مجهز به ترمز ABS یا خودروهای فاقد این سیستم ترمز تفاوت چندانی نمی‌کند. جالبتر اینکه بر اساس یافته‌های این مؤسسه، خطر صدمات شدید به سرنشینانی که در خودروی با ترمز ABS هستند بیشتر است.

 

ترمز ABS

 

برای توجیه این نتایج، موارد مختلفی گفته شده است. برخی کاشناسان معتقد هستند که رانندگان خودروهای با ترمز ABS از این نوع ترمز به‌درستی استفاده نمی‌کنند مثلا تکنیک ترمز پی‌در‌پی را به‌کار می‌برند، یعنی سعی می کنند کار ABS را روی یک سیستم ABS تکرار کنند، یا با حس کردن تکان ضربانی در پدال ترمز، آن را رها می‌کنند. از سوی دیگر به دلیل اینکه خودروهای مجهز به ترمز ABS حین ترمزگیری، قابلیت فرمان‌ دادن و هدایت بیشتری دارند، برخی رانندگان دستپاچه در شرایط ترمزگیری از جاده خارج می‌شوند. با این حال بر اساس پژوهش‌های امروزی، ترمز ABS برای جلوگیری از تصادف مفید است البته هنوز نتایج به اندازه کافی مستدل  نیستند و در واقع شواهد لازم برای اثبات ایمنی بیشتر خودروهای مجهز به ترمز ABS وجود ندارد.

با این وجود باز هم به‌طور کلی ترمز ABS یکی از بهترین سیستم‌های ترمز برای رانندگان معمولی است. هرچند در شرایطی که جاده مناسب باشد، رانندگان حرفه‌ای هنوز هم ترمز معمولی را ترجیح می‌دهند.

 

دسته بندی مقالات

خودرو

موتور سیکلت

ماشین ‌آلات سنگین